Lezing D. Sommers

Over shen, het hart en de emoties in de oosterse geneeskunde

In de Huangdi Neijing, het klassieke basiswerk waar de uitgangspunten van de oosterse geneeskunde terug te vinden zijn, spreekt de Gele keizer met zijn hofarts Qibo over de wijze waarop behandeling zou moeten plaatsvinden. Het hoogste belang dat beide heren in deze conversatie naar voren brengen is dat de aanpak ‘geworteld dient te zijn in de geest’. De geest ofwel shen krijgt in deze brontekst een cruciale plaats in de therapeutische aanpak.

In de oosterse geneeskunde zijn lichaam en geest onverbrekelijk met elkaar verbonden en is de onderlinge beïnvloeding groot. Inzicht in de verschillende aspecten van de geest is daarmee van groot belang voor een juiste evaluatie van de conditie van de patiënt. Het begrip shen wordt in de klassieke teksten op twee manieren gebruikt. In de meest brede zin omvat het alle aspecten die gerelateerd zijn aan het emotionele, mentale en spirituele leven van de mens. In engere zin omvat het de vijf geestelijke aspecten wu shen die gekoppeld zijn aan de vijf interne organen, waarbij het geheel wordt aangestuurd door het hart.

Op deze lezing wordt ingegaan op de wijze waarop in de klassieke literatuur de geestelijke aspecten van de mens worden verwoord en gebruikt. Het functioneren van de vijf geestelijke aspecten (Shen, Hun, Po, Yi en Zhi) wordt uitgelegd zowel vanuit de filosofische context als met een meer geneeskundige invalshoek. Verder wordt de rol van de verschillende emoties besproken en hoe deze de bewegingen van ki in de mens kunnen beïnvloeden.